Đo âm học bằng smartphone: chính xác đến đâu?

Trong những năm gần đây, việc đo âm học bằng smartphone ngày càng phổ biến nhờ sự tiện lợi, nhanh gọn và chi phí gần như bằng 0. Chỉ cần một chiếc điện thoại và vài ứng dụng miễn phí, người dùng đã có thể đo SPL, RTA, tần số phòng hay độ ồn môi trường.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn được đặt ra là: đo âm học bằng smartphone có chính xác không? Và liệu kết quả này có đủ tin cậy để dùng trong cân chỉnh âm thanh karaoke, phòng nghe nhạc hay phòng họp?

Đo âm học bằng smartphone là gì?

Đo âm học bằng smartphone là việc sử dụng micro tích hợp trên điện thoại kết hợp với các ứng dụng đo âm thanh để thu và phân tích tín hiệu âm thanh trong môi trường thực tế.

Các thông số thường được đo gồm:

• Mức áp suất âm thanh (SPL – dB)

• Phổ tần số (RTA – Real Time Analyzer)

• Độ ồn nền môi trường

• Đáp tuyến tần số phòng (ở mức cơ bản)

Smartphone đo được những gì?

1. Đo SPL (dB) – tương đối chính xác

Với các mức âm thanh từ 60 – 90 dB, smartphone có thể cho kết quả khá sát thực tế, sai số thường khoảng ±2–4 dB nếu:

• Môi trường không quá ồn

• Điện thoại còn mới, micro không bị che

• Ứng dụng được hiệu chỉnh tốt

👉 Phù hợp để:

• Kiểm tra độ ồn phòng

• Ước lượng mức âm thanh karaoke gia đình

• So sánh mức âm trước – sau khi chỉnh

2. Phân tích phổ tần (RTA) – tham khảo là chính

Smartphone đo được phổ tần, nhưng độ chính xác bị giới hạn bởi:

• Micro tích hợp không phẳng dải tần

• Dải trầm (dưới 100 Hz) và dải cao (>10 kHz) thường sai lệch

👉 Dùng tốt để:

• Phát hiện tần số bị dư / thiếu rõ rệt

• Tìm nhanh vùng gây hú

• So sánh tương đối giữa các vị trí trong phòng

🚫 Không nên dùng để:

• EQ chính xác từng dải nhỏ

• Căn chỉnh âm thanh chuyên sâu

3. Đo đáp tuyến phòng – rất hạn chế

Các phép đo như:

• RT60 (độ vang)

• Frequency Response chính xác

• Time alignment

👉 Smartphone không đủ độ tin cậy để đo đúng các thông số này nếu không có micro đo ngoài.

Vì sao smartphone không thể chính xác như thiết bị chuyên dụng?

1. Micro tích hợp không phải micro đo

Micro trên smartphone được thiết kế để:

• Thu giọng nói

• Tối ưu thoại, lọc ồn, nén động

⛔ Không có đáp tuyến phẳng như micro đo chuẩn (measurement mic).

2. Hệ điều hành can thiệp vào tín hiệu

iOS và Android thường:

• Tự động cân bằng âm lượng (AGC)

• Lọc tần số thấp/cao

• Giảm nhiễu nền

➡️ Làm sai lệch kết quả đo mà người dùng không kiểm soát được.

3. Ứng dụng đo khác nhau cho kết quả khác nhau

Cùng một phòng, nhưng:

• App A cho kết quả khác app B

• Thuật toán xử lý khác nhau

• Hiệu chuẩn không đồng nhất

Khi nào nên dùng smartphone để đo âm học?

✅ NÊN dùng khi:

• Cân chỉnh âm thanh karaoke gia đình

• Kiểm tra nhanh phòng trước khi lắp đặt

• Phát hiện điểm hú, điểm dội âm rõ rệt

• So sánh sự thay đổi trước – sau khi chỉnh

❌ KHÔNG NÊN dùng khi:

• Thi công phòng karaoke kinh doanh

• Căn chỉnh âm thanh chuyên nghiệp

• Đo để nghiệm thu kỹ thuật

• Phân tích âm học chuyên sâu

Muốn đo chính xác hơn: cần thêm gì?

Nếu vẫn muốn dùng smartphone nhưng tăng độ chính xác, bạn nên:

• Dùng micro đo rời cắm ngoài (USB-C / Lightning)

• Hiệu chuẩn SPL theo thiết bị chuẩn

• Sử dụng app chuyên nghiệp (RTA, FFT, pink noise)

➡️ Khi kết hợp micro đo ngoài, độ chính xác có thể đạt 80–90% so với thiết bị đo chuyên dụng trong nhiều tình huống thực tế.

Kết luận: Đo âm học bằng smartphone chính xác đến đâu?

👉 Smartphone KHÔNG thay thế được thiết bị đo chuyên dụng, nhưng:

• Hoàn toàn đủ dùng cho người chơi âm thanh, karaoke gia đình

• Rất hữu ích để đo nhanh – so sánh – phát hiện lỗi lớn

• Là công cụ tốt nếu hiểu rõ giới hạn của nó

📌 Hiểu đúng – dùng đúng – không kỳ vọng quá mức, smartphone vẫn là một “trợ thủ” đo âm học cực kỳ đáng giá.